ΜΝΗΜΗ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ ΑΧΕΛΛΕΑ ΠΑΝΕΤΣΟΥ

                Ο Αχιλλέας Πανέτσος γεννήθηκε στη Μεσαία Κάψη της Φθιώτιδας το 1916. Ο πατέρας του Γεώργιος δημοδιδάσκαλος καταγόταν από την Ευρυτανία και η μητέρα του Βασιλική από την Κωνσταντινούπολη.

                Ο Αχιλλέας Πανέτσος παρακολούθησε τα μαθήματα της στοιχειώδους εκπαίδευσης στη Μεσαία Κάψη και της μέσης στην Αθήνα. Το 1934 έδωσε εισαγωγικές εξετάσεις στην Ιατρική Σχολή του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών όπου πέτυχε πρώτος και ταυτόχρονα στην Ανωτάτη Γεωπονική Σχολή Αθηνών στην οποία πέτυχε δεύτερος. Επέλεξε να σπουδάσει τη Γεωπονική Επιστήμη και παρακολούθησε μαθήματα για δύο μόνο έτη, διότι εντωμεταξύ, τον Οκτώβριο του 1937 πέτυχε σε διαγωνισμό του Υπουργείου Γεωργίας και φοίτησε στην Κτηνιατρική Σχολή του Gurenghem των Βρυξελών.

                Έλαβε το πτυχίο Docteur en Medicine Veterinaire, το 1942 με βαθμό Distinction, πρωτεύοντας μεταξύ των συμφοιτητών του τόσο Βέλγων όσο και από άλλες χώρες. Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1942-43 φοίτησε στο Ινστιτούτο Τροπικών Νόσων της Αμβέρσας και έλαβε το πτυχίο του Veterinaire Colonial. Από το 1943 έως και το 1945 άσκησε το επάγγελμα του Κτηνιάτρου στην περιοχή των Αρδενών.

                Επέστρεψε στην Ελλάδα και αφού έλαβε την άδεια ασκήσεως του κτηνιατρικού επαγγέλματος, διορίστηκε το 1946, ως επίκουρος Νομοκτηνιάτρου Φθιώτιδας. Τον Απρίλιο του ίδιου έτους κλήθηκε να εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις. Τον Ιούνιο του 1950, ύστερα από συνεχή στρατιωτική υπηρεσία μεγαλύτερη των 4 ετών, απολύθηκε από τις τάξεις του στρατού με τον βαθμό του εφέδρου ανθυποκτηνιάτρου, έχοντας τιμηθεί με το μετάλλιο των εξαιρέτων πράξεων, οπότε και επέστρεψε στη θέση που κατείχε στο Υπουργείο Γεωργίας.

                Τον Φεβρουάριο του 1952 μετατέθηκε ως επιμελητής στο Κτηνιατρικό Μικροβιολογικό Εργαστήριο στο Βοτανικό. Εκεί, παράλληλα με τα αντικείμενα της μικροβιολογίας, παρασιτολογίας, ορο- και εμβολιοπαραγωγής με τα οποία ασχολήθηκε, ανέπτυξε την πτηνοπαθολογία. Η δραστηριότητά του αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία για την τότε αναπτυσσόμενη στη χώρα μας πτηνοτροφία.

                Τον Δεκέμβριο του 1953 διορίστηκε επιμελητής στην έδρα της μικροβιολογίας και παρασιτολογίας της Κτηνιατρικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Διευθυντής της οποίας ήταν ο αείμνηστος καθηγητής Θ. Χριστοδούλου.

                Στις 13 Δεκεμβρίου 1954, ο Αχιλλέας Πανέτσος αναγορεύθηκε Υφηγητής της Κτηνιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (όπως ονομάστηκε από το 1954). Ήταν ο πρώτος υφηγητής της Κτηνιατρικής Σχολής. Το δοκιμαστικό του μάθημα, (θυμάται ο πρώτος εκ των υπογραφόντων) που έδωσε σε μια από τις μεγάλες αίθουσες του κεντρικού-παλαιού κτιρίου του Πανεπιστημίου, κατάμεστη από καθηγητές, φοιτητές αλλά και από μέλη της κοινωνίας της Θεσσαλονίκης, αποτέλεσε τρανή απόδειξη της επιστημονικής κατάρτισης και της διδακτικής ικανότητάς του.

                Κατά το ακαδημαϊκό έτος 1956-57, με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών μετεκπαιδεύτηκε στις Κτηνιατρικές Σχολές των Πανεπιστημίων Cornell και Oklahoma των ΗΠΑ, στην παρασιτολογία των κατοικίδιων ζώων.

                Το 1957 παντρεύτηκε με τη Βασιλική Ροδοπούλου με την οποία απέκτησε ένα γιο, τον Γεώργιο Πανέτσο, καθηγητή σήμερα και πρόεδρο της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών.

                Το καλοκαίρι του 1959 ιδρύθηκε στην Κτηνιατρική Σχολή του ΑΠΘ η τακτική έδρα της Υγιεινής Τροφίμων Ζωικής Προελεύσεως. Τον Οκτώβριο του 1960, ο από το 1958 εντεταλμένους Υφηγητής Αχιλλέας Πανέτσος, εκλέχθηκε ομόφωνα τακτικός καθηγητής και στις 18.11.1960 διορίστηκε ως ο πρώτος Διευθυντής της έδρας αυτής. Στον τομέα αυτό δεν υπήρχε απολύτως τίποτε. Ο καθηγητής Αχιλλέας Πανέτσος έπρεπε να αρχίσει κυριολεκτικά από το μηδέν. Δεν υπήρχε εργαστήριο, δεν υπήρχε βιβλιοθήκη, η ελληνική βιβλιογραφία στο αντικείμενο της Υγιεινής Τροφίμων ήταν ανύπαρκτη και η εφαρμογή της στον Δημόσιο Τομέα υποτυπώδης. Στη Σχολή, δεν υπήρχε κάν χώρος για να εγκατασταθεί η νέα έδρα. Δύο δωμάτια συνολικού εμβαδού 32 τ.μ. στην είσοδο της Σχολής, (πρώην κατοικία του φύλακα) αποτέλεσαν τους χώρους της νέας έδρας. Αυτός ο «τόσο άνετος χώρος» υπήρξε το κύτταρο μέσα στο οποίο εγκαταστάθηκε ο καθηγητής Πανέτσος μαζί με τον μόλις διορισθέντα τότε πρώτο βοηθό του και έναν, ζωοκόμο, «δανεικό» από τον καθηγητή Βλάχο. Η όλη περιουσία της νέας έδρας ήταν ένα τραπέζι-γραφείο για τον καθηγητή, ένα τραπέζι για τον βοηθό, ένας πάγκος εργαστηρίου, μια σόμπα πετρελαίου, τρείς ή τέσσερις καρέκλες, μια γραφομηχανή και ένας πολύγραφος οινοπνεύματος, προσωπικά είδη του καθηγητή. Και όμως, μέσα σε τρείς μήνες, ο καθηγητής Πανέτσος ετοίμασε τις πρώτες σημειώσεις διδασκαλίας, από 400 περίπου σελίδες, παράλληλα με τα μαθήματα, τα εργαστήρια (υποτυπώδη έστω) και τις ασκήσεις στα Δημοτικά Σφαγεία Θεσσαλονίκης.

                Το 1964 αποπερατώθηκαν τα κτήρια των εργαστηρίων της Κτηνιατρικής Σχολής στην Πανεπιστημιούπολη και η έδρα, μαζί με το ομώνυμο εργαστήριο που εντωμεταξύ είχε ιδρυθεί απόκτησαν ευπρεπείς χώρους για να στεγάσουν το προσωπικό και να αναπτύξουν τις εκπαιδευτικές και ερευνητικές δραστηριότητές τους.

                Το 1966, ύστερα από πρόσκληση του αυτοκράτορα της Αιθιοπίας Haile Selassie επισκέφθηκε τη χώρα μαζί με άλλα μέλη της Συγκλήτου του ΑΠΘ, προκειμένου να βοηθήσουν στην οργάνωση της Ανώτατης εκπαίδευσης και στην ίδρυση Κτηνιατρικής Σχολής στην Addis Abeba.

                Το πρωταρχικό μέλημα του καθηγητού Πανέτσου ήταν η άρτια εκπαίδευση των φοιτητών. Τα μαθήματά του και οι ασκήσεις των φοιτητών τόσο στα εργαστήρια όσο και στα σφαγεία και στην αγορά τροφίμων, υποστηρίζονταν από τις επανειλημμένες εκδόσεις των διαρκώς εμπλουτιζόμενων με τις πλέον επίκαιρες επιστημονικές απόψεις πολυγραφημένων σημειώσεων της Υγιεινής Τροφίμων Ζωϊκής Προλεύσεως. Το 1978 εξέδωσε το δίτομο σύγγραμμα Υγιεινή Τροφίμων Ζωϊκής Προελεύσεως έκτασης πλέον των 2000 σελίδων. Το μοναδικό αυτό στο είδος του και στο περιεχόμενό του, ελληνικό βιβλίο και σήμερα ακόμα θεωρείται επίκαιρο και χρησιμοποιείται από τους συναδέλφους.

                Ο καθηγητής Αχιλλέας Πανέτσος, αποχώρησε από την ενεργό υπηρεσία σε ηλικία 67 ετών, όπως προβλέπεται από τη σχετική Νομοθεσία. Η Σχολή, ύστερα από σχετική εισήγηση του τέταρτου τομέα, πρότεινε στη Σύγκλητο του ΑΠΘ την απονομή του τίτλου του Ομότιμου Καθηγητή του ΑΠΘ. Η πρόταση έγινε ομόφωνα αποδεκτή από τη Σύγκλητο.

                Η Σχολή, εκτιμώντας το έργο και την προσωπικότητα του αποχωρήσαντος μέλους της, χάραξε το όνομά του, κοντά στα ονόματα των άλλων επτά πρωτεργατών της λειτουργίας της, σε μαρμάρινη πλάκα στην κεντρική είσοδο.

                Το τμήμα των μεταπτυχιακών σπουδών στην Υγιεινή Τροφίμων Ζωϊκής Προελεύσεως που άρχισε να λειτουργεί το 1977, το οποίο σχεδιάσθηκε από τον ίδιο και στο οποίο δίδαξε με τους συνεργάτες του, αναμφίβολα υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της σταδιοδρομίας του. Από το τμήμα αυτό, που σταμάτησε να λειτουργεί το 1984 για οικονομικούς λόγους, αποφοίτησαν συνάδελφοι οι οποίοι στελέχωσαν τις αρμόδιες Υπηρεσίες του τότε Υπουργείου Γεωργίας και κυρίως την Κτηνιατρική.

                Πέρα από την κανονική διδασκαλία του στην Κτηνιατρική Σχολή, ο καθηγητής Αχιλλέας Πανέτσος κλήθηκε κατά καιρούς από τη Σχολή για να διδάξει σημαντικό αριθμό άλλων συναφών μαθημάτων. Ενδεικτικό της συνέπειας με την οποία ανταποκρίθηκε στις αναθέσεις αυτές είναι το γεγονός ότι για όλα τα μαθήματα συνέγραψε τις κατάλληλες σημειώσεις ακόμα και αν το μάθημα ήταν να διδαχθεί για έναν μόνο χρόνο! Έτσι συνέγραψε:

                Κτηνιατρική Ιατροδικαστική (σελ.65, 1955), Κτηνιατρική Δεοντολογία (σελ.30, 1955), Κτηνιατρική Παρασιτολογία (σελ.234, 1957), Παρασιτικά Νοσήματα των Κατοικιδίων Ζώων (σελ. 239, 1957), Κτηνιατρική Μυκητολογία (σελ.30, 1957), Εισαγωγή στην Κτηνιατρική και στην Ιστορία της (σελ. 200, 1967), Γαλακτοκομία (σελ.323, 1960), Γενική Υδροβιολογία και Ιχθυολογία (σελ. 400, 1974), Σημειώσεις τροφικών δηλητηριάσεων (για το τμήμα μεταπτυχιακών σπουδών), και Προχωρημένα μαθήματα Υγιεινής Τροφίμων (για το τμήμα μεταπτυχιακών σπουδών). Ο λογιστικός απολογισμός του συγγραφικού του έργου πλησιάζει τις 4000 σελίδες οι οποίες δακτυλογραφήθηκαν από τον ίδιο προκειμένου να πολυγραφηθούν.

                Το ερευνητικό του έργο, το οποίο εκπόνησε με τους συνεργάτες του ανέρχεται σε 74 επιστημονικές εργασίες που αφορούν σε αντικείμενα της μικροβιολογίας, της παρασιτολογίας, της προστασίας του περιβάλλοντος και της υγιεινής των τροφίμων ζωικής προελεύσεως.

                Παράλληλα με το διδακτικό, συγγραφικό και ερευνητικό έργο του ένα από τα κύρια μελήματά του, που δείχνει τον χαρακτήρα του, ήταν η ώθηση, η επιστημονική στήριξη και η ανέλιξη των συνεργατών ή συναδέλφων του. Έτσι, κατά τη διάρκεια της καθηγητικής του θητείας, εκπονήθηκαν 15 διδακτορικές διατριβές, 4 διατριβές για υφηγεσία, ορισμένες από αυτές κάτω από ιδιαίτερα δυσμενείς οικονομικές συνθήκες. Συνολικά επτά από τους συνεργάτες του εκλέχθηκαν καθηγητές. Έξι σε αντικείμενα του τέταρτου τομέα και ένας σε αντικείμενο παρεμφερές προς τα του τομέα.

                Η προσφορά του καθηγητού Αχιλλέα Πανέτσου στην κοινωνία του ΑΠΘ αλλά και στο κοινωνικό σύνολο γενικότερα, υπήρξε σημαντική. Διετέλεσε:

·      Συγκλητικός του ΑΠΘ κατά τα ακαδημαϊκά έτη 1963-64 και 1969-70

·      Κοσμήτορας της Κτηνιατρικής Σχολής κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65

·      Διευθυντής του Εργαστηρίου Υγιεινής Τροφίμων 1960-1084

·      Διευθυντής του Τομέα Υγιεινής και Τεχνολογίας Τροφίμων 1983-84

·      Μέλος της επιτροπής ιδρύσεως του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

·      Μέλος του διοικητικού συμβουλίου του ΙΩΚΑΕ

·      Πρόεδρος των επιτροπών για τη συγκρότηση του ΕΦΕΤ

·      Πρόεδρος των εξεταστικών επιτροπών του ΙΚΥ, της Αγροτικής Τράπεζας και του Υπουργείου Προεδρίας της Κυβερνήσεως

·      Μέλος της επιτροπής έρευνας τροφίμων του Υπουργείου Έρευνας και Τεχνολογίας

·      Εμπειρογνώμων του Προγράμματος προστασίας της Μεσογείου του ΟΗΕ

·      Μέλος επιτροπών σύνταξης του ελληνικού Κώδικα Τροφίμων και Ποτών

Επίσης, διετέλεσε μέλος της

·      Societe de Pathologie Comparee, της Γαλλίας

·      Societe pour la Protection des Animaux d’ Abbatoire, της Γαλλίας

·      Μέλος της Αγροτικής Ακαδημίας Ελλάδος

·      Επίτιμο μέλος της Ελληνικής Κτηνιατρικής Εταιρείας

·      Επίτιμος εταίρος της Ελληνικής Εταιρείας Υγιεινολόγων και Τεχνολόγων Τροφίμων

Ο καθηγητής Πανέτσος, τιμήθηκε με την απονομή πολλών τιμητικών διακρίσεων και παρσήμων, τόσο ελληνικών όσο και ξένων.

Δάσκαλε Αχιλλέα Πανέτσο

               Η ευγενική σου μορφή, η πραότητα του χαρακτήρα σου και το αξεπέραστο ήθος σου μένουν βαθειά χαραγμένα μέσα σε όλους όσοι σε γνώρισαν.

               Σε εμάς που υπήρξαμε συνεργάτες σου για πολλά χρόνια η φωνή σου που την ακούγαμε να μας μιλάει και να μας συμβουλεύει πάντα, μέχρι και λίγες μέρες πριν φύγεις για το μεγάλο σου ταξίδι, θα ηχεί ζωντανή, ζεστή, ήρεμη στα αυτιά μας.

               Όσοι είχαμε την τύχη να μαθητεύσουμε και να εργαστούμε δίπλα σου θα σε θυμόμαστε για πάντα….

Καλό σου ταξίδι Δάσκαλε…..

Γεωργάκης Σ., Καραϊωάννογλου Π., Μάντης Α.