Σ. Γ. Πιπερέλης1, DVM, PhD, Δ. Βαφειάδης2, DVM, PhD, †Κ. Αλεξόπουλος1, DVM, PhD, DipECAR, DipEPCHM
1 Κλινική Παραγωγικών Ζώων, Κτηνιατρική Σχολή ΑΠΘ
2 Ινστιτούτο Αναπαραγωγής & Τεχνητής Σπερματέγχυσης, Ιωνία Θεσσαλονίκης

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η διεύρυνση της δυνατότητας αξιοποίησης υποβαθμισμένων εκσπερματισμάτων κριών (με ζωτικότητα <70%), που κατά κανόνα απορρίπτονται ως ακατάλληλα. Η βελτίωση της αναλογίας του εκσπερματίσματος σε ζωηρά κινούμενα σπερματοζωάρια (εμπλουτισμός) επιχειρείται με τη χρήση φίλτρου γυάλινων σφαιριδίων κατακράτησης των νεκρών σπερματοζωαρίων. Καθοριστικός παράγοντας για τη διαμόρφωση του φίλτρου θεωρείται η Συνολική Προσφερόμενη Επιφάνεια των Σφαιριδίων (Σ.Π.Ε.Σ.), ανεξάρτητα από το μέγεθός τους. Η πειραματική ομάδα συγκροτήθηκε από τους είκοσι επτά (27) σπερματοδότες κριούς φυλής Χίου του Ι.Α.Τ.Σ. Τα ζώα, ηλικίας 2-6 ετών, στεγάζονταν και διατρέφονταν κάτω από τις ίδιες συνθήκες σε όλη τη διάρκεια του πειραματισμού. Χρησιμοποιήθηκαν τα εκσπερματίσματα που απορρίπτονταν ως ακατάλληλα για περαιτέρω επεξεργασία από το Ι.Α.Τ.Σ. λόγω χαμηλής ζωτικότητας, αλλά με κινητικότητα και πυκνότητα φυσιολογικές. Ακολουθούσε η διαδικασία ανάμιξης του κάθε δείγματος των 3 ml με προεπιλεγμένη ποσότητα γυάλινων σφαιριδίων (Worf Glasskugeln GmBh, Meinz Germany), διαμέτρου 1.500, 2.000 ή 3.000 μm, με συγκεκριμένη συνολική επιφάνεια. Ο προσδιορισμός της Σ.Π.Ε.Σ., μιας δεδομένης ποσότητας σφαιριδίων συγκεκριμένης διαμέτρου (απαραίτητη για την διεξαγωγή των πειραματισμών), έγινε με τη χρήση της «αρχής της Άνωσης» του Αρχιμήδη. Αρχικά, για τον έλεγχο της ακρίβειας της υπόθεσης ότι η Σ.Π.Ε.Σ. είναι το καθοριστικό μέγεθος διαμόρφωσης του φίλτρου σφαιριδίων, ως συσκευή υποδοχής του μίγματος σφαιριδίων/εκσπερματίσματος χρησιμοποιήθηκε μια απλή χοάνη με την προσθήκη ενός γυάλινου σφαιριδίου διαμέτρου 5 mm στο στόμιό της για τον έλεγχο της ροής και τη συγκράτηση του φίλτρου. Σε όλα τα δείγματα που ήρθαν σε επαφή με Σ.Π.Ε.Σ. ίσης έκτασης παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση της ζωτικότητας ανεξάρτητα από τη διάμετρο των σφαιριδίων που χρησιμοποιήθηκαν (P<0,05). Στην αξιολόγηση συσκευών τοποθέτησης και συγκράτησης των σφαιριδίων του φίλτρου, εκτός από την απλή χοάνη χρησιμοποιήθηκαν η γυάλινη απιοειδής προχοΐδα και η σωληνωτή διαχωριστική χοάνη. Με τη χρησιμοποίηση γυάλινης απιοειδούς διαχωριστικής χοάνης ανακτήθηκε σημαντικά μεγαλύτερος όγκος από εκείνον της χοάνης και της σωληνωτής διαχωριστικής χοάνης (P<0,05).
Για την επιλογή της καταλληλότερης Σ.Π.Ε.Σ. χρησιμοποιήθηκαν σφαιρίδια διαμέτρου 1.500 μm, 2.000 μm και 3.000 μm, για τη διαμόρφωση επιφανειών προσκόλλησης σπερματοζωαρίων έκτασης από 16 cm2 έως και 154 cm2 και γυάλινη απιοειδής διαχωριστική χοάνη για την τοποθέτησή τους. Σε όλες τις περιπτώσεις, ο όγκος των δειγμάτων που ανακτήθηκε μετά από τη δίοδο από φίλτρο ήταν σημαντικά μικρότερος συγκριτικά με τον αρχικό (P<0,05). Φίλτρα με Σ.Π.Ε.Σ. σφαιριδίων έκτασης 103 cm2 αποδείχθηκαν τα πλέον αποτελεσματικά με βάση τη συνεκτίμηση όλων των παραμέτρων που εξετάστηκαν (ανακτώμενος όγκος εκσπερματίσματος, ζωτικότητα σπερματοζωαρίων και πυκνότητα εκσπερματίσματος) (P<0,05).

Λέξεις ευρετηρίασης: σπέρμα κριού, εκσπερμάτισμα, μέθοδος εμπλουτισμού εκσπερματίσματος